Bir qız uşağı məktəb çantasını çiyninə alıb sinfə getməli olduğu yaşda gəlinlik geyinirsə, burada toy yox, itirilmiş uşaqlıq var. Çünki uşağın həyatına böyüklərin qərarı ilə böyüklük yüklənəndə onun uşaqlığı əlindən alınır.

Erkən nikah təkcə iki insanın ailə qurması deyil. Bu, çox vaxt təhsili yarımçıq qalan bir gəncin, arzuları təxirə salınan bir qızın, seçim etmək hüququ əlindən alınan bir uşağın taleyidir. Toy günü bəziləri üçün yeni həyatın başlanğıcı sayılsa da, erkən nikah qurbanları üçün bu gün bəzən uşaqlığın son günü olur.

Ən acı tərəfi odur ki, bu problem hələ də bəzi ailələrdə “adətdir”, “qız böyüyüb”, “vaxtıdır” kimi fikirlərlə əsaslandırılır. Halbuki heç bir adət uşağın təhsil almaq, inkişaf etmək və öz gələcəyini seçmək hüququndan üstün ola bilməz.

Erkən nikahın nəticələri təkcə bir ailəni deyil, bütöv cəmiyyəti təsirləndirir. Təhsilini yarımçıq qoyan gənclərin sayı artır, iqtisadi müstəqillik zəifləyir, ailədaxili problemlər və məişət zorakılığı riski yüksəlir. Psixoloji cəhətdən hazır olmayan iki insanın üzərinə ailə məsuliyyəti qoymaq nə onlar, nə də gələcəkdə dünyaya gələcək uşaqlar üçün sağlam başlanğıc vəd edir.

Xüsusilə qız uşaqları bu yükü daha ağır daşıyırlar. Onlar çox vaxt öz arzularını, peşə planlarını və gələcəklə bağlı xəyallarını ailə məsuliyyətinə dəyişməyə məcbur qalırlar. Halbuki hər bir uşağın həkim, müəllim, mühəndis, jurnalist və ya istədiyi başqa bir peşənin sahibi olmaq hüququ var. Bu hüquq erkən nikahla əlindən alınmamalıdır.

Bu məsələdə tək məsuliyyət ailələrin üzərinə düşmür. Məktəblər, müəllimlər, dövlət qurumları, media və bütövlükdə cəmiyyət erkən nikahın qarşısının alınmasında eyni məsuliyyəti daşıyır. Maarifləndirmə yalnız tədbirlərlə yox, gündəlik söhbətlərdə, məktəblərdə, mediada və ailələrdə davam etməlidir.

Bəzən deyirlər ki, “bir ailənin seçimidir”. Amma söhbət uşaqdan gedirsə, bu artıq təkcə ailənin seçimi deyil, cəmiyyətin məsuliyyətidir. Uşağın taleyi onun yerinə verilən qərarlarla deyil, öz seçimləri ilə formalaşmalıdır.

Hər dəfə erkən nikah xəbəri eşidəndə özümüzə bir sual verməliyik: Biz bir toyun şahidi oluruq, yoxsa yarımçıq qalan uşaqlığın?

Çünki uşaqlığın əvəzi yoxdur. Buraxılan məktəb illəri geri qayıtmır, reallaşmayan arzular sonradan həmişə gerçəkləşmir. Hər uşağın öz yaşını yaşamaq, təhsil almaq, böyümək və gələcəyini özü seçmək haqqı var.

Erkən nikah sadəcə erkən qurulan ailə deyil. O, çox vaxt vaxtından əvvəl bitən uşaqlıqdır. Və uşaqlığın bitdiyi yerdə sağlam gələcək qurmaq daha çətin olur.